УВЕДОМЛЕНИЕ ыытары умнумаҥ!

Тыа хаһаайыстыбатын кэлим нолуогун, ол эбэтэр нууччалыыта “единый сельхозналог” (ЕСХН) төлөһөөччүлэр, кэлэр сыл тохсунньу 1 күнүттэн саҕалаан НДС (налог на добавленную стоимость) төлүүллэрэ быһаарыллыбыта. Кылгастык санатар буоллахха, бу эбии нолуокка тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын оҥорон таһаарар тэрилтэлэр, бааһынай хаһаайыстыбалар (фермердэр) бүтүннүү хабыллыбаттар. Ол курдук, холобур, 2018 сылга аахсыбыт дохуоттара 100 мөл. солк. тахсар түгэнигэр НДС төлүүллэрэ булгуччулаах буолар.

Ол эрээри итинник дохуоттаах Саха сиригэр букатын да аҕыйах ини диэн, болҕойбот буолар туспут суох.  Онон тыа хаһаайыстыбатын тэрилтэлэрэ, бааһынай хаһаайыстыбалар (фермердэр) хайаан да кэлэр 2019 сыл тохсунньу ый 20 күнүгэр дылы олорор, үлэлиир сирдэригэр баар нолуок уорганыгар “уруккубутунан, НДС төлүүртэн босхолуур анал эрэсиимҥэ хаалабыт” диэн уведомление туттарыахтаахтар. Маннык чэпчэтиигэ хапсар бааһынай хаһаайыстыбалара, астыыр-үөллүүр тэрилтэлэр “нолуок анал эрэсиимигэр” киирсээччилэр диэн буолаллар.

Аны, ити олохтоммут 100 мөл. солкуобайдаах кээмэй сыллата кыччаан иһэр. Ол курдук,  Оттон 2019 сылга аахсыбыт дохуоттара – 90 мөл. солк. үрдүгэ суох, оттон 2020 сылга – 80 мөл. солк., 2021 сылга – 70 мөл. солк., 2022 уонна онтон кэлэр сылларга – дохуота 60 мөл. солк. кыра түгэнигэр эрэ итинник “нолуок анал эрэсиимигэр” киирэр бырааптаналлар.

Бу туһунан өссө сиһилии билсээри “СӨ тыа хаһаайыстыбатын сырдатар уонна сүбэлиир киин” ГКУ (“ЦИКО СХ” диэн, уруккунан, АУ КМЦ) тэрилтэ сүбэлиир отделын салайааччыта Дмитрий Филиппов кэпсиир:

– Бу туһунан 2018 сыл атырдьах ыйын 3 күнүгэр 303 №-дээх Федеральнай сокуон тахсыбыта. Ол эрээри, Арассыыйа Нолуокка кодексатыгар уларыйыы киирэринэн, тыа хаһаайыстыбатын тэрилтэлэрэ, бааһынай хаһаайыстыбалар (фермэрдэр) НДС төлүүртэн босхолонор эбиппит диэн баран, холкутуйан хаалымыахтарын наада.

Билигин кинилэр бары тыа хаһаайыстыбатын кэлим нолуогун (ЕСХН) төлөөн олороллор. Ол эбэтэр, сыллааҕы дохуоттарыттан 6% саҕа кээмэйин нолуокка төлүүллэр. Ону таһынан Нолуок кодексыгар олоҕуран, бу сыл тохсунньу 31 күнүгэр дылы быһалыы НДС (налог на добавленную стоимость) төлөөбөттөр.

Дьэ, оттон кэлэр сыл тохсунньу 1 күнүттэн кинилэр бары хас биирдии атыылаабыт бородууксуйаларын, оҥорбут өҥөлөрүн иһин, НДС төлүүр буолаллар. Ол эрээри сокуоҥҥа сымнатыы киирэн, сыллааҕы дохуотун 100 мөлүйүөҥҥэ тиийбэт буоллаҕына, олорор, үлэлиир сирдэригэр баар нолуок уорганыгар “уруккубутунан НДС төлүүртэн босхолуур анал эрэсиимҥэ хаалабыт” диэн уведомление туттардахтарына, саҥа киирэр НДС төлөбүрүттэн босхолонор кыахтаахтар.

Онуоха биири өйдүөххэ наада: хайаан да 2019 сыл тохсунньу 20 күнүгэр диэри кэмҥэ нолуогабайдарыгар Уведомление суруйан тиксэриэхтээхтэр. “Мин сыллааҕы дохуотум бачча, онон НДС-тан босхолуургутугар туруорсабыт” – диэн. Ити кэнниттэн сыл ахсын толорор декларацияларыгар олоҕуран, сыллааҕы дохуоттарын кээмэйин дакаастаан иһиэхтээхтэр. Оттон Уведомление суруйбатахтарына, хас биирдии оҥорбут өҥөлөрүн, атыылаабыт бородууксуйаларын көрүҥэр – 20% НДС төлүүллэригэр тиийэллэр. Маныаха тыа хаһаайыстыбатын кэккэ көрүҥ бородууксуйатын (Холобур, үүт уонна үүт аһы, эт уонна эт бородуукталарыгар, бурдукка уо.д.а. бэлэмнээччилэр  – 10% төлүүллэр.  Нолуок улаатыыта, биллэн турар, эбии ороскуот буолар. Онон билигин тыа хаһаайыстыбатын тэрилтэлэрэ, бааһынай хаһаайыстыбалара нолуоктара улааппатын туһугар нолуок үлэһиттэрин кытта бииргэ үлэлэһэн, НДС-тан босхолонуохтарын сөп.

Онон хаалбыт кэми баттаһа, тыа хаһаайыстыбатын эйгэтигэр үлэлии-хамсыы сылдьар фермердэр, бааһынай хаһаайыстыбалар, урбаанньыттар (индивидуальнай предпринимателлэр) тэрилтэ салайааччылара НДС-тан босхолонор туһугар  Уведомление суруйалларыгар сүбэлиибит! Оннук эрэ түгэҥҥэ чэпчэтиигэ хапсан, сыллааҕы дохуоттарын 6% саҕа кээмэйи нолуокка төлүүр кыахтаахтар.

НДС-тан босхолонуу болдьоҕо баара эрэ 12 календарнай ыйга дьайар. Ол аата, сылын аайы Уведомление ыытан иһии ирдэнэр. Аны, манна биир түгэни билиһиннэрэбин: сылтан уһуна суох үлэлээбит, ол эбэтэр быйыл саҥа тэриллибит хаһаайыстыбалаахтар, сокуон быһыытынан, НДС-тан аккаастанарга Уведомление суруйбаттар. ЕСХН диэн нолуок эрэсиимин таллахтарына, быһалыы биир сыл кээмэйгэ НДС төлөөбөттөр.

Уведомление туттарыллар кэми өссө төгүл санатабыт: 2019 сыл тохсунньу 20 күнүгэр диэри. Үлэҕэ-хамнаска үтүрүйтэрэн, умнубат, эбии төлөбүргэ хапсыбат курдук дьаһаныахтарын наада.

НДС-тан босхолонор быраап баарын  маннык докумуоннар бигэргэтэллэр:

Буҕаалтыр балаансатыттан выписка (бу тэрилтэлээхтэртэн ирдэнэр)

Атыы (продажа) кинигэтиттэн выписка.

 Дохуоту, ороскуоту уонна хаһаайыстыбаннай дьайыылары (хозяйственные операции) учуоттуур кинигэттэн выписка (б биирдиилээн урбаанньыттартан ирдэнэр).

Аны, НДС ааҕыллыытыттан босхолонор, “нолуок анал эрэсиимин” туһанар быраабы сүтэрэр эбэтэр, онно хапсыбат кыах баарын эмиэ санатыах кэриҥнээхпит. ЕСХН төлөөччүлэр нолуоктаныыттан босхолонор бигэргэммит “выручкаттан” таһынан дохуоттаах, эбэтэр акцизтаах табаары (подакцизный товар)  батарбыт түгэннэрэ биллэн таҕыстаҕына.

Итинник нуорумалары кэспиттэрэ көһүннэҕинэ, тыа хаһаайыстыбатын табаарын оҥорон таһаарааччылар иккистээн НДС төлөбүрүттэн босхолонор бырааптарын сүтэрэллэр. Онон төһө да чэпчэтиигэ баҕарбыт иһин, бигэргэммит нуорма иһинэн дьаһаммыт быдан ордук.

“Кыым” хаһыат, сэтинньи ый 8 к. нүөмэриттэн.