Эрдэ үлэлии сылдьыбыт «саҕалааччы фермергэ» аны хааччах суох

Саха сиригэр саҥа үлэлээн эрэр фермердэр ортолоругар грант ылааччылары сүүмэрдиир куонкурус саас аайы ыытыллар. Быйылгы куонкурус кулун тутар ыйга тэриллиэҕэ, күнэ эрэ чуолкайдана илик. Уруккулартан туох уратылаах буолуоҕай?

Саната таарыйа эттэххэ, 2012 сылтан саҕалаан федеральнай уонна өрөспүүбүлүкэ бүддьүөттэриттэн кыттыгас көрүллэр маннык көмө үбүнэн 618 саҕалааччы фермер туһанна. Муҥутаан, 2016 сыллаахха 234 киһи ылбыта. Былырыын 66 фермер тиксибитэ. Ити иннинээҕи сылларга кыайыылаахтарга барыларыгар 1,5-лыы мөл. солкуобай көрүллэр эбит буоллаҕына, былырыыҥҥыттан ынах сүөһүнү иитии салаатыгар өйөбүл кээмэйэ улаатыннарыллан, сүрүннээн, үүт хайысхатыгар туруммуттар (39 киһи) 2 мөл. 400 тыһыынчаттан 2 мөл. 700 тыһыынчаҕа тиийэ ылбыттара. Ааспыт сылга бу бырагырааманы үбүнэн хааччыйыыга өрөспүүбүлүкэ үбүн холбоон, 145 мөл. солкуобайы биэрбит буоллахтарына, 2018 сылга 176 мөл. солкуобай көрүлүннэ. Онон грант үбүгэр тиксээччи быйыл балачча эбиллиэҕэ.

Саҕалааччы фермеринэн тыа сиригэр регистрацияламмыт күнүттэн аахтахха, 24 ыйтан (2 сылтан) элбэҕэ суох кэмҥэ үлэлии сылдьар РФ олохтооҕо билиниллэр. Былырыыҥҥа диэри “3 сыл иһигэр ИП-бааһынай хаһаайыстыба тэринэн үлэлии сылдьыбатах буолуохтаах” диэн ирдэбил баара. Бу пууну ылан кэбиспиттэр. Онон, эрдэ үлэлии сылдьан туох эмит төрүөтүнэн тохтообут бааһынайдарга хааччах суох оҥоһуллан, кыттааччы ахсаана эбиллэригэр суол аһылынна. Иккиһинэн, мантан инньэ федеральнай үптэн кыттыгастаах дьаһалы үбүнэн хааччыйыы (абаанса) оҥоһулларыгар саҕалааччы фермер федеральнай хааһына тэрилтэтигэр сирэй счетарынара ирдэниллэр. Бу сүүмэрдээһини ааспыттарга эрэ сыһыаннаах. Аны, үсүһүнэн, балаһыанньаҕа биир боччумнаах эбии баар: урукку сылларга бизнес-былаан ороскуотугар хаарынан сылдьар көлө (“Буран”) көрүллүбэт этэ, табаһыттар, сылгыһыттар маннык көлөтө суох сатамматтарын аахсан,  быйылгыттан киллэрбиттэр.

“Бааһынай хаһаайыстыба базатыгар дьиэ кэргэн сүөһү иитэр фермаларын сайыннарыы” бырагыраама балаһыанньата билигин сөбүлэһиннэриигэ сылдьарынан, билиһиннэрэргэ-иһитиннэрэргэ эрдэ.

Василий НИКИФОРОВ, «Саха сирэ» хаһыат, edersaas.ru