БҮТЭЙДЭЭХХЭ ЭДЭР ФЕРМЕР СЭНДВИЧ-ПАНЕЛЬТАН ХОТОН ТУТУННА

Кырдьаҕас Бүтэйдээх нэһилиэгэр эдэр дьон сүөһү иитиитигэр ылсан үлэлээн-хамсаан эрэллэр. Саҥа хотоннорун наһаа уустугурдубакка эрэ туттараннар, сүөһү-ас элбээн истэҕин аайы сыыйа улаатыннаран иһэр былааннаахтар. Кэрэхсэнэрэ диэн сүөһүлэр төһө баҕаралларынан уулуур усулуобуйалара тэриллибит.

Алексей Константинов Бүтэйдээх нэһилиэгэр күтүөт. Кэргэнэ Надежда Семеновна Назарова «Сомоҕо» кэпэрэтиипкэ буҕаалтардыыр. Былырыын үлэлэрин саҥа саҕалыыр пиэрмэрдэргэ бэриллэр 2 мөлүйүөн 750 тыһыынча солкуобай суумалаах граны ылары ситиһэннэр, Суола үрэх уҥуор быйыл саҥа хотон тутуннулар.

Кураанах турбут сиргэ бэртээхэй киэҥ-куоҥ, электроуокка холбоммут, сэндвич-панель эркиннэрдээх, үрдүлээх хотон быйыл атырдьах ыйын бүтүүтэ үүнэн тахсыбыт. Хотону Александр Нестеров олохтоох тутуу биригээдэтэ ити кылгас кэм иһигэр тып-тап курдук тутан кэбиспит. Биһиги Алексей Валерьевичтаах хаһаайыстыбаларыгар сэтинньи бүтүүтэ таарыйдыбыт. Хаһаайын хотонугар түбүгүрэ сылдьар эбит.

‒ Матырыйаалын Дьокуускайга баар «Теплый край» пиирмэҕэ сакаастаан атыыластыбыт. Хотон тутуутун сыаната 2 мөлүйүөн 250 тыһыынчаҕа таҕыста уонна нэһилиэк иһиттэн 10 уулаах тиҥэһэни атыыластыбыт, ‒ диэн кэпсээтэ Алексей. ‒ Биэс тиҥэһэттэн саҥа дьыл иннинэ төрүөҕү күүтэбит. Грант үбэ барытыгар тиийбэтэҕэ. Араас кыра, бытархай өртүгэр бэйэбит харчыбытын туттабыт. Кэргэним хамнаһа бүтүннүү итиннэ бара турар. Билигин хотоммутугар 34 сүөһү турар. Онтон 10-на «Сомоҕо» кэпэрэтиип сүөһүтэ. Кыстыгы туоратарга 97 урулуон оттоохпут, кэпэрэтиип оттоон биэрбитэ. Икки аҥардаах урулуоннар. Өссө эбии 150 урулуон оту атыылаһар былааннаахпыт. Кэргэним сарсыардатын кэлэн ыыр. Икки ынах ыанар. Алта чааска тураммыт кэлэбит, алта аҥартан үлэлиибит. Электрическэй ыыр аппаратынан ыахпыт диэн розеткалары бэлэмнээтим. Хотон үлэтигэр улахан уолум, 11 кылаас үөрэнээччитэ Власий Садовников өрөбүллэргэ уонна консультация, дьарык, эбии үөрэх диэн суох буоллаҕына, кэлэн көмөлөһөр.

Хотон үөһээ сиигэр изоверы туппуттар. Сып-сырдык. Хаһаайын күннээх буолан сырдыгын өссө биллэрбэтин, күн киирдэҕинэ даҕаны, сырдык буоларын кэпсиир. Алта өстүөкүлэ-бакыат түннүктээх. Лаампалара барыта диодтар. Хотон устата 24 м, туората 10 м, үрдүгэ ортотунан миэтэрэ кэриҥэ. Сиик боппуруоһа кыайтара илик диэн хаһаайын этэр. Суон уу турбаларын олордуталаан салгынын оборторо сатыыр эбит. Киһи төбөтүн таарыйар гына аллараа өртүлэрин салҕаан уһата да сылдьыбыт. Көмөлөспөтөх. Түөрт бордуоһуналаабыт. Муостата хаптаһын буолан көнө. Дьиҥэ, аһары оннук  чоллурҕуу турар сииктээх буолбатах эрээри, Алексей хотонун иһэ кураанах буолуон баҕарар. Интэриниэккэ салгыны эргитэн таһаарар турбалар бырайыактарын үөрэтэ сылдьар эбит. «Сүөһүм аҕыйах буолан, сылааһа тиийбэт быһыылаах. Кылааһынньыгым сүөһүтэ элбэх», ‒ диэн сабаҕалыыр. Хотон бырайыагын оскуолаҕа бииргэ үөрэммит үөлээннээҕиттэн 39 х 10 иэннээх хотонуттан көрөн үтүгүннэрэн ылбыт.

Атын хотоннортон уратыта ‒ тымныыга сүөһүлэрин таһырдьа таһаарбакка эрэ уулуур систиэмэлэрин киллэрбит. Уу таһар массыына аҕалбыт уута барыта киирэр биэс кубометртан ордук улахан баахтан уу кыра баахха түһэр. Онно уу таһымын тутар кылаапаннаах. Кыра баах уонна сүөһүлэр уулуур иһиттэрин уута биир таһымҥа турар. Үс-түөрт күҥҥэ ууну биирдэ куттарар эбит. Онон туох да носуоһа суох уу сүөһүлэргэ кэлэ турар. Отторун икки эркин биирдии чуолҕаннарынан иһирдьэ анньан киллэрэн баран долборуктар устун тарҕатар. Саахтарын хотон ортотунан холкутук хаама сылдьан ыраастыыр.

Алексейдаах Надежда түөрт оҕолоохтор. Кыралара үс саастаах. Икки оҕо оскуолаҕа үөрэнэр. Улахан уоллара устудьуон, Нам улууһугар иитээччи идэтигэр үөрэнэ сылдьар. Хотонноро турар сиригэр саҥа кыбаартал баар буолуохтаах. Эһиил итиннэ саҥа дьиэ туттан, хаһаайыстыбаларын таһыгар олорор былааннаахтар.

Ааптар: Аркадий ИННОКЕНТЬЕВ

http://ulus.media/